Balkanska gradina

Balkanska gradina

Sećanje na Drugi svetski rat: Partizani su nam dali šećer

pre 7 godina Anđela Risantijević

Partizani su presreli nemački voz. U njemu je bilo i šećera, a oni su nam ga dali, jer je starešina rekao da smo mi deca budući partizani. Pred sam kraj rata četa partizana našla je privremeno skrovište u jednoj kolibi, nedaleko od Velikog Izvora.Tu su se skrivali punih nedelju dana, sve dok ih jedn...

Balkanska gradina

Dva Izvora: Pobratimljena sela neguju tradiciju i veze

pre 7 godina Anđela Risantijević

Dva sela, dva Izvora: jedan Veliki, drugi Goljami, jedan u Srbiji, drugi u Bugarskoj. Veže ih prošlost i tradicija - vezu brižljivo čuvaju. Potraga za novim domom dovela je meštane Goljamog Izvora u Bugarskoj do "gornjeg kraja" u današnjem Velikom Izvoru.Tu su se zaustavili i ostali zauvek. Veze sa ...

Balkanska gradina

Nekada se radilo napornije, ali sada se radi više

pre 7 godina Anđela Risantijević

Nekada su se poslovi obavljali bez mehanizacije: kosilo se od rane zore, do sumraka, traktor je imao malo ko, ali bila su to lepša vremena. Posla na selu uvek ima - svako godišnje doba sa sobom nosi neke od poslova koji se moraju obaviti kako bi se mogli ubrati plodovi.Poslovi su se nekada obavljali...

Balkanska gradina

Mleko na točkovima: Generacije su odrasle uz njega

pre 7 godina Anđela Risantijević

Iako je industrija cvetala mnoga domaćinstva su imala svog mlekara, koji je donosio mleko svakog jutra, sveže i zdravo. Mleko na točkovima donosili su mlekari iz Velikog Izvora. Bicikl, kačket, štipaljke, kanta - rešenje ove asocijacije je za većinu, barem nas starijih, jednostavno je i glasi: mleka...

Balkanska gradina

Red se znao: Školstvo u minulim vremenima

pre 7 godina Anđela Risantijević

Deca ko deca: nisu volela da uče, a ni učitelj sa pet razreda u jedno učionici nije mogao da postigne previše. Ipak, red se znao, a disciplinske mere bile su stroge, za današnja vremena nezamislive. Od kolevke pa do groba - najslađe je đačko doba. Od malih nogu tako su nam govorili.Ipak, školsko dob...

Balkanska gradina

Do sredine XIX veka Veliki Izvor je bio veći od Zaječara

pre 7 godina Anđela Risantijević

Veliki Izvor kao naseljeno mesto do sredine XIX veka i procvata zanatstva i trgovine bio je veći i razvijeniji od Zaječara. Veliki Izvor do sredine XIX veka po broju domaćinstava, stanovnika i razvoju prednjačio je u odnosu na slabije razvijeni Zaječar.Zulum osvajača doprineo je migraciji stanovništ...

Balkanska gradina

O žetvi i nadničarima: Žetva je nekada bila velika muka

pre 7 godina Anđela Risantijević

Žetva je nekada bila velika muka: radilo se od rane zore do kasnih večernjih sati. Polje je tada postajalo druga kuća, a pogled je bio stalno uprt u nebo. Žetva je u nekadašnja vremena, kada se žnjelo bez savremenih poljoprivrednih mašina, bila velika muka.Zavisno od veličine imanja pod žitom žetva ...

Balkanska gradina

Bela kuga uzima danak: Zar starci da prave decu?

pre 7 godina Anđela Risantijević

Sela su opustela. Polako pusti postaju i gradovi. Deca se ne rađaju. Bela kuga uzima danak. Pravo rešenje se ne nazire, ako država ne poturi "grbinu", jedino što preostaje je da starci počnu da prave decu. Najpre su počela da se gase sela. Jedno po jedno je opustelo. U nekima još poslednju stražu dr...

Balkanska gradina

Reka naša nasušna: Timok nije što je nekad bio

pre 7 godina Anđela Risantijević

Tu smo se nekada kupali, i vodu iz njega pili - a sada, ne smemo više ni da ga pregazimo. Timok nije što je nekada bio.  Kraj Timoka nalazi se, verovatno, najplodnija zemlja u ovom kraju.Timok donosi, ali i odnosi - stvara, i ruši, na taj prirodni ciklus navikli su oni koji žive pokraj reke.Rek...

Balkanska gradina

Prepušteno zubu vremena: Zaboravljeni manastir u klisuri Vlaški Do

pre 7 godina Anđela Risantijević

U blizini nekadašnje prve stanice Belgijske pruge nalazi se, ušuškan u šumi, manastir. Nekada je okupljao i više stotina meštana Izvora, Prlite, Grljana - tih okupljanja više nema.  U šumi pokraj bajkovite klisure Vlaški nalazi se manastir.Meštani Prlite, Velikog Izvora i Grljana okupljali su s...

Balkanska gradina

Kupus gaje zbog tradicije: Dobru sortu čuvaju generacijama

pre 7 godina Anđela Risantijević

Bez dobrog kupusa ne može se zamisliti trpeza. Nema velikih tajni: dobra sorta čuva se generacijama. On nije komercijalan, ali je slađi i zdraviji od ovih novih sorti.  Dobra zimnica ponos je svake domaćice, a dobra zimnica ne može se ni zamisliti bez dobrog kiselog kupusa.Da li će kupus biti d...

Balkanska gradina

Ljubav prema tradiciji: I dame oru, zar ne?

pre 7 godina Anđela Risantijević

Mlada žena za volanom traktora i dalje je retkost, jer mladi sve češće napuštaju sela i odlaze u velike gradove. Ona voli tradiciju i nada se da će i njen sin, kada poraste, postati orač.  Sve je manje mladih na selu - od poljoprivrede se beži glavom bez obzira, polja ostaju neobrađena, a tradi...

Balkanska gradina

Kopači kopaju šančeve: Zlatna groznica trese atar ovog sela

pre 7 godina Anđela Risantijević

Kopači u potrazi za zlatom često zalaze u atar ovog sela. Brojne legende opsedaju umove iz generacije u generaciju. Neki kopaju uzalud, a neki su našli ono što su tražili.  Sa kolena na koleno prenose se priče o zakopanom, izgubljenom blagu, koje se, čeka da bude otkriveno.Treba se naći u pravo...

Balkanska gradina

Muška voda: Otišao u Kladanj po "lek" za svoju "bolest"

pre 7 godina Anđela Risantijević

Muška voda - o njoj je još u 17. veku u svojim putopisima govorio čuveni Evlija Čelebija. U svojim putopisima ovaj čuveni putopisac spominje kako po vodu age i begovi dolaze dovozeći bačve.Izvorište "vode mladosti" koja leči muškarce, a uveseljava žene, bilo je nadaleko poznato i u Austro-Ugarskoj.P...

Balkanska gradina

Srpskog kralja jataci su dvanaest dana skrivali u ovom selu...

pre 7 godina Anđela Risantijević

Sa kolena na koleno prenosi se ova priča: srpskog kralja jataci su dvanaest dana skrivali u ovom selu, a onda su ga predali Boljevčanima, koji su ga otpratili dalje, u Beograd.  Kada je stari seljak, obrađujući svoju njivu ugledao pred sobom karavan, nije ni slutio da je pred njim pratnja srpsk...

Balkanska gradina

Oko našeg porekla nema dileme: Srbija je naša domovina!

pre 7 godina Anđela Risantijević

Mišljenja o poreklu jezika kojim govore meštani Velikog Izvora kod Zaječara podeljena su. Ipak, oni tvrde, a tvrdnje potkrepljuju narodnim kazivanjima da dilmeme nema: Srbija je njihova domovina i njoj su odani.  Onome ko ne poznaje istoriju Velikog Izvora i ne poznaje predanja i običaje ovog k...

Balkanska gradina

Hleb sa sedam kora: Imanje se sticalo uz mukotrpan rad

pre 7 godina Anđela Risantijević

Da bi se imanje steklo potreban je mukotrpan rad - podele na muške i ženske poslove nema, već svi rade sve.  Steći imanje i izgraditi domaćinstvo - nije nimalo lako. Da bi se imanje steklo potreban je mukotrpan rad - tu podele na muške i ženske poslove nema.Novac potreban za kupovinu imanja pri...

Balkanska gradina

Osman Paša: Razaranje iz 1876. i danas se pamti

pre 7 godina Anđela Risantijević

Te 1876. godine Osman paša zauzeo je položaj nad Velikim Izvorom. Nakon toga Veliki Izvor je uništen do temelja.  Razaranje iz 1876. godine navelo je mnoge žitelje Velikog Izvora da zauvek napuste svoja ognjišta, jer od nekada živog i bogatog sela ostalo je jedva kuća ili dve - sve ostalo spalj...

Balkanska gradina

Govori izvorski da te i u Dublju razumeju

pre 7 godina Anđela Risantijević

Pre više od dva veka bežeći pred zulumom meštani Velikog Izvora napustili su svoja ognjišta u potrazi za novim domom. Dublje je postalo njihov novi dom.  Pre nešto više od dva veka, nakon jednog od mnogobrojnih razaranja, jedan deo meštana Velikog Izvora je napustio svoja ognjišta.U potrazi za ...

Balkanska gradina

Sećanje na krvavi Đurđevdan: Zaspi mi, zaspi, detence

pre 7 godina Anđela Risantijević

Svaka kuća u Velikom Izvoru slavi Đurđevdan. Ova tradicija nastala je u spomen na težak zulum koji su počinili turski osvajači ubirajući najbolniji od svih poreza - "danak u krvi".  Danak u krvi - ubirao se u hrišćanskim, pokorenim zemljama, na svake četiri godine. Najnaprednija, najzdravija i ...

Balkanska gradina

Bašta Balkana: Manifestacija koju celo selo organizuje

pre 7 godina Anđela Risantijević

Bašta Balkana već pet godina zaredom okuplja goste i učesnike iz celog regiona. Ova manifetacija za cilj ima očuvanje bogate kulturne baštine Velikog Izvora.  Meštani Velikog Izvora već pet godina zaredom organizuju manifestaciju "Bašta Balkana". Cilj ove manifestacije je očuvanje bogate kultur...

Balkanska gradina

Čiji je ovo jezik?

pre 7 godina Anđela Risantijević

Mišljenja o poreklu velikoizvorskog narodnog govora podeljena su - jedni tvrde da meštani Velikog Izvora govore jezikom koji su nametnule pridošlice iz Bugarske, koje su naselile "Gornji Kraj".Drugi da je velikoizvorski jezik autentičan, nastao kao rezultat saživota tri etničke grupe.Čiji je izvorsk...

Balkanska gradina

Takmičenje orača: U oranju se takmiče muškarci, ali i žene

pre 7 godina Anđela Risantijević

Sa nastankom traktora počela su i prva takmičenja orača. Tradicija se brižljivo negovala, ali hoće li tradicija uspeti da nadvlada promene?Mladi, čini se, gube interesovanje - ali, ne svi i ne jednako. Damama je sve privlačnije nadmetanje u oranju.Ko su bolji orači - muškarci ili žene?https://www.yo...

Balkanska gradina

Šančevi nad Velikim Izvorom

pre 7 godina Anđela Risantijević

Nad Velikim Izvorom nalaze se šančevi: Osman pašin, Hajduk Veljkov i Šontolovo.Dva od tri su utvrđena i u njima su smeštena utvrđenja - remek dela vojne arhitekture. Izgrađeni su kako bi se Veliki Izvor i Zaječar zaštitili od neprijatelja.Jednom prilikom Antonije Antić je sa svojim drugovima iz klas...

Balkanska gradina

Tragična ljubav o kojoj se i danas pripoveda

pre 7 godina Anđela Risantijević

O ovoj tragičnoj ljubavi i danas se pripoveda.Bilo im je zabranjeno da se vole: nije bilo prihvatljivo da zaključe brak, društvo i običaji to nisu dozvoljavali.Ipak, voleli su se, tajno, skrivajući se od radoznalih očiju, dok se nisu, sticajem okolnosti rastali.Ipak, svet je mali, a zabrane su urzok...

Balkanska gradina

Dnevnik kao ogledalo života

pre 7 godina Anđela Risantijević

Ono što se ne zapiše - nestaje, pod peskom vremena, pod teretom svakodnevnih problema i obaveza - zato je dnevnik ogledalo života.Kada je tek pošao u školu i po prvi put od svog učitelja i nastavnika dobio savet, kao i mnoga druga deca, da počne da vodi dnevnik - to mu se nimalo nije učinilo ni zani...

Balkanska gradina

Antići: Braća koja su promenila tok istorije

pre 7 godina Anđela Risantijević

Antonije, Đorđe i Jovan Antić, sestrići znamenitog Đorđa Genčića i sami su ostavili dubok trag u istoriji - svaki na svoj način. Antonije, Đorđe i Jovan Antić, sva trojica iz Velikog Izvora, ostavili su, po ugledu na svog znamenitog rođaka Đorđa Genčića, ostavili su dubok trag u istoriji.Dva oficira...

Balkanska gradina

U ovom selu ne poznaju se po imenu i prezimenu, već po imenu familije!

pre 7 godina Anđela Risantijević

U ovom selu svako ima: ime, prezime i "nadimak", odnosno ime po kojem je njegova familija poznata u kraju.Nadimak" familije potiče od davnina, od pretka koji je osnovao familiju, pa tako može da se dogodi da se porodica preziva "Nikolić", ali da je nadimak cele familije "Najdančo...

Balkanska gradina

Lepe "Italijanke" iz Velikog Izvora

pre 7 godina Anđela Risantijević

Među ljubiteljima i odgajivačima one su na dobrom glasu  zbog svoje nosivosti i plodnosti, ali i zbog jaja koje nose, a koja imaju snižen nivo holesterola.Ove "Italijanke" iz Velikog Izvora na Međunarodnoj izložbi u Grljanu okitile su se titulom šampiona - kao najlepši izložbeni primerci.https://www...

Balkanska gradina

Nastanak Velikog Izvora: Tri sela postala jedno

pre 7 godina Anđela Risantijević

Sam Veliki Izvor spada u grupu naselja mlađeg porekla, mada se ono smatra jednim od najstarijih naselja ovih krajeva, zbog toga što su naselja, od kojih je nastao, starijeg porekla.Selo Veliki Izvor nastalo je spajanjem tri manja sela koja su se nalazila na teritoriji današnjeg velikoizvorskog atara...