Začeće Svetog Jovana Preteče: Značenje i običaji praznika
Srpska pravoslavna crkva i vernici 6. oktobra obeležavaju Začeće Svetog Jovana Preteče i Krstitelja, praznik posvećen događaju koji prethodi rođenju jednog od najpoštovanijih svetitelja u hrišćanstvu.
Sveti Jovan Krstitelj zauzima posebno mesto u hrišćanskoj tradiciji kao prorok koji je najavio dolazak Isusa Hrista i krstio ga u reci Jordan. Praznik Začeća Svetog Jovana podseća na njegove roditelje, pravedne Zahariju i Jelisavetu, koji su, prema novozavetnom predanju, dugo bili bez dece.
Anđeo Gavrilo najavio rođenje sina
Prema Jevanđelju po Luki, Zaharija je bio sveštenik, a njegova supruga Jelisaveta poticala je iz svešteničkog roda. Oboje su bili pobožni, ali nisu imali potomstvo i već su bili u poznim godinama.
Dok je Zaharija služio u hramu, ukazao mu se arhangel Gavrilo i saopštio mu da će Jelisaveta roditi sina kome treba da daju ime Jovan.
Zaharija je posumnjao u te reči zbog svojih i ženinih godina, pa je, prema biblijskom tekstu, ostao nem sve do rođenja deteta. Jelisaveta je potom zatrudnela, a rođenje Jovana predstavljeno je kao ispunjenje Božjeg obećanja.
Jovan je kasnije postao poznat kao Jovan Preteča, jer je propovedao dolazak Mesije, i Jovan Krstitelj, jer je krštavao ljude u Jordanu, među njima i Isusa Hrista.
Praznik nade i roditeljstva
U crkvenom tumačenju, Začeće Svetog Jovana Krstitelja nosi poruku vere, nade i istrajnosti. Priča o Zahariji i Jelisaveti govori o supružnicima koji ni u poznim godinama nisu izgubili veru, a rođenje njihovog sina smatra se čudesnim događajem i delom istorije spasenja.
Svetom Jovanu posvećeno je više praznika tokom godine, među kojima su Sabor Svetog Jovana Krstitelja – Jovanjdan, Ivanjdan, kojim se obeležava njegovo rođenje, i Usekovanje glave Svetog Jovana Krstitelja.
Narodna verovanja na ovaj dan
Kao i uz mnoge crkvene praznike, u narodu su se vremenom razvili različiti običaji i verovanja koja ne treba poistovećivati sa zvaničnim crkvenim učenjem.
S obzirom na priču o Zahariji i Jelisaveti, ovaj praznik se u narodnoj tradiciji naročito povezuje sa roditeljstvom, decom i željom za potomstvom. Vernici se Svetom Jovanu obraćaju molitvama za zdravlje porodice i dece, dok se sam praznik doživljava kao podsećanje da se nada ne gubi ni onda kada se čini da je nešto nemoguće.
Suština praznika, međutim, nije u zabranama i sujeverju, već u biblijskoj priči o veri Zaharije i Jelisavete i najavi rođenja Jovana, koji će postati Hristov Preteča.
Izvor: Danas