Na području planiranog rudnika kod Zaječara evidentirano 117 zaštićenih vrsta

Pregledom dostupnih podataka i terenskim istraživanjima na području obuhvaćenom planiranim Prostornim planom rudarsko-metalurškog kompleksa Čukaru Peki i Malka Golaja evidentirano je 117 zaštićenih biljnih i životinjskih vrsta, pokazuju podaci koje je udruženje Eko Istok sa stručnim timom dostavilo Zavodu za zaštitu prirode Srbije.

Među evidentiranim vrstama, 78 je strogo zaštićeno u Republici Srbiji, dok je 26 zaštićeno, saopštio je danas Eko Istok.

Istovremeno, 61 vrsta nalazi se na spiskovima Bernske konvencije, 23 na Direktivi o staništima Evropske unije, 20 na Direktivi o pticama, 17 na Bonskoj konvenciji, a jedna vrsta na CITES konvenciji.

Kada se ovim podacima pridruže rezultati Izveštaja o stanju biodiverziteta Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu, šire područje budućeg rudnika predstavlja stanište za oko 300 zaštićenih biljnih i životinjskih vrsta i 16 značajnih tipova staništa.

Među posebno značajnim nalazima je velika mužica (Androsace maxima), retka zaštićena biljka za koju je postojala osnovana sumnja da je iščezla sa područja Srbije.

Njena populacija pronađena je tokom istraživanja 2026. godine na području Malke Golaje, a vrsta će biti uključena u naredno izdanje Crvene knjige flore Srbije.

Suva i osunčana staništa oko Zvezdana i Malke Golaje predstavljaju njeno poslednje poznato utočište u Srbiji.

U dopisu Zavodu navedeno je i da su 3. jula 2026. godine geološki istražni radovi zabeleženi na samom staništu ove vrste.

Pored velike mužice, na ovom području zabeležen je kosovski božur, muški božur, sredozemni kokotac, mrazovac i brojne druge zaštićene vrste biljaka.

Posebno značajan je i nalaz šumskog guštera (Darevskia praticola), strogo zaštićene vrste u Srbiji, koja je prema statusu ugroženosti ocenjena kao skoro ugrožena (NT).

U okolini Zaječara ova retka vrsta naseljava hrastove šumarke u blizini reka i potoka, a gotovo sve evidentirane populacije nalaze se upravo na području između Zvezdana, Metovnice i Nikoličeva, dok je vrsta zabeležena i u blizini Šljivara.

Od gmizavaca i vodozemaca treba istaći i velikog mrmoljka, poskoka, šumsku kornjaču i kratkonogog guštera.

Očuvana travnata staništa ovog područja predstavljaju ostatke nekadašnjih stepa i pašnjaka koji su se razvijali hiljadama godina.

Njihov značaj nije samo u pojedinačnim zaštićenim vrstama koje ih naseljavaju, već u očuvanju čitavih ekosistema, zbog čega stručni tim ukazuje na mogućnost njihove zaštite i uključivanja u ekološke mreže Emerald i Natura 2000.

Eko Istok dostavio Zavodu podatke o biodiverzitetu

Eko Istok je Zavodu za zaštitu prirode Srbije dostavio izveštaj sa podacima prikupljenim terenskim istraživanjima i pregledom dostupne literature, uključujući podatke iz baza Biologer, Naturalist, Terenska i Centra za biodiverzitet Biološkog fakulteta.

Zavodu su dostavljeni i posebni tabelarni izveštaji za područja Malke Golaje i Čukaru Peki.

Dostavljanje ovih podataka posebno je značajno zbog činjenice da je Vlada Srbije 18. juna 2026. godine donela odluku o izradi Prostornog plana područja posebne namene za rudarsko-metalurški kompleks Čukaru Peki i Malka Golaja, kojim je obuhvaćeno i područje na kome su sprovedena istraživanja biodiverziteta.

Već u julu 2026. godine oglašen je i rani javni uvid povodom izrade ovog planskog dokumenta, uz Elaborat za rani javni uvid.

Iz Eko Istoka navode da rezultati pokazuju zbog čega je neophodno da podaci o biodiverzitetu budu uzeti u obzir pre donošenja odluka koje mogu trajno promeniti prostor.

Organizacija je od Zavoda za zaštitu prirode Srbije zatražila da sve dostavljene podatke i utvrđene činjenice uzme u obzir prilikom izrade budućih prostornih planova i izdavanja uslova zaštite prirode za ovo područje.

Kompletan izveštaj o biodiverzitetu biće dostavljen Zavodu krajem godine, zajedno sa predlogom za zaštitu ovog područja.

Eko Istok smatra da bi, zbog njegovih prirodnih vrednosti, trebalo razmotriti uključivanje područja u Ekološku mrežu Srbije, mreže Emerald i Natura 2000 i/ili njegovu zaštitu kao novog zaštićenog prirodnog dobra.

Istraživanja sprovodi Eko Istok sa partnerskim organizacijama Zaštita potrošača i TOC – Asocijacija za razvoj održivih zajednica, u saradnji sa stručnim timom koji čine dr Miloš Popović, entomolog i viši naučni saradnik Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Nišu, Draženko Rajković, ornitolog i istraživač-pripravnik Instituta za multidisciplinarna istraživanja u Beogradu, i Branko Jotić, botaničar i asistent Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Nišu.

Izvor: Danas