foto:bbc

Dušan Makavejev rođen je 13. oktobra 1932. godine u Beogradu, bio je srpski režiser i scenarista jedan od osnivača filmskog crnog talasa.Imao je zapaženu ulogu u studentskim demonstracijama 1968.

Dušan Makavejev je diplomirao psihologiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu jedan je od osnivača takozvanog filmskog „crnog talasa„.

Crni talas“ je naziv za pojavu na jugoslovenskoj kulturnoj i političkoj sceni u periodu šezdesetih i ranih sedamdesetih godina 20. veka. Vezuje se za ostvarenja pojedinih režisera, scenarista i književnika tog doba, koji su od strane vlasti okarakterisani kao kritičari zvaničnog ko­mu­ni­stič­kog po­ret­ka i društva. Predstavnici vlasti su ova ostvarenja nazvali „crnim talasom„. U „crni talas“ na filmu, uglavnom spadaju ostvarenja Novog jugoslovenskog filma (1961-1972) koja su od strane vlasti proglašena nepodobnim.

foto:nytimes.com

Prvi film „Parada“ odmah cenzurisan.

Za prvi film „Parada“ iz 1962. godine je sam pisao scenario i radio režiju. Film je bio cenzurisan zbog scene u kojoj je prikazan Josip Broz kome dok izlazi iz svoje limuzine prilazi gatara i nudi da mu za 1 dinar predvidi budućnost. Nakon što su iz filma izbačena dva kadra, odobren je za javno prikazivanje.

Dve godine kasnije snima film „Čovek nije tica“ (1965) u kojem glavne uloge tumače: Milena Dravić, Janez Vrhovec, Eva Ras, Boris Dvornik…

Sledeći kontroverzni film iz doba „crnog talasa“ je „Ljubavni slučaj ili tragedija službenice PTT„. Film obiluje metaforama i asocijacijama na društvo koje je samo naizgled zdravo, zbog čega je bio u nemilosti tadašnje vlasti. U filmu se pojavljuje i prvi srpski seksolog i poznati naučnik prof. dr Aleksandar Kostić koji glumi samog sebe, a govori o seksualnosti. Glavne uloge tumače: Eva Ras, Slobodan Aligrudić, Ružica Sokić i Ljuba Moljac.

foto:imdb

Film koji je u startu napravio problem sa cenzorima jer je glavni glumac ličio na Josipa Broza Tita je “ Nevinost bez zaštite“ iz 1968.godine. U filmu su korišćeni snimci akrobatskih veština Dragoljuba Aleksića snimljenih u periodu od 1929. do 1940, i od dokumentarnih snimaka na kojima se pojavljuju akteri filma „Nevinost bez zaštite“ iz 1942.U filmu su korišćeni materijali Jugoslovenske kinoteke dokumentarni snimci Beograda nakon bombardovanja, Milana Nedića, Dimitrija Ljotića, kao i sahranu pukovnika Miloša Masalovića (posmrtno unapređen u čin brigadnog generala).  Pesmu o Aleksiću izvodi Vojislav Kostić na stihove Aleksandra Popovića.

 

Naredni film „Misterije organizmaCENZURA. Film je 1971. izveden pred članove cenzure, a Dušan Makavejev je tom prilikom izjavio: „Ja ne želim da stranci moj film prikazuju kao film koji je jugoslovenska cenzura zabranila. Kao autor, spreman sam da preuzmem svaku odgovornost: umetničku, društvenu i političku“.

Film se bavi sudbinom Frojdovog učenika Vilhelma Rajha, čije su knjige odlukom američkog Federalnog suda iz 1954. proglašene ilegalnim i spaljene u prisustvu službenih lica. Između ostalog, film se bavi pitanjima crvene buržoazije i seksa. Himnu za film je napisao i izveo Bulat Okudžava poznati sovjetski pesnik, kompozitor i scenarista.

foto:imdb

Cenzura je tom prilikom odobrila javno prikazivanje filma, a Republička komisija za pregled fimova je 10. maja 1971. izdala Rešenje o davanju odobrenja za javno prikazivanje filma br. 03-642-45. Međutim, Javno tužilaštvo je poslalo dopis Republičkoj komisiji za pregled filmova, kojim je javni tužilac, na osnovu člana 15. Zakona o javnom tužilaštvu, obustavio izvršenje Rešenja od 10. maja 1971, čime je zabranjeno javno prikazivanje filma.  Film je u Jugoslaviji prvi put javno prikazan 1986, kada je sa njega skinuta zabrana iz 1971.

 

Remek delo iz 1971.godine „Nedostaje mi Sonja Heni“ je dokumentarni film koji se sastoji iz kratkih filmova od tri minuta koje su pored Dušana režirali i Miloš Forman, Pol Morisi, Frederik Vizeman, Bak Henri, Puriša Đorđević, Karlo Godina i Tinmo Bras.

Sonja Heni bila je norveška klizačica i glumica. Osvojila je tri zlatne medalje na Zimskim olimpijskim igrama, bila je deset puta svetska i šest puta evropska prvakinja.

foto:nytimes.com

 

Zatim slede filmovi : „Sweet movie„, „Montenegro or pigs and pearls„, „The Coca-Cola kid„, „Manifesto“ kao i „Gorila se kupa u podne“ sa Petrom Božovićem, Svetozarom Cvetkovićem i Anitom Mančić u glavnim ulogama.

Pored rada na filmu Dušan je bio i urednik listova poput : Danas, Student, Književne novine, a bavio se i pisanjem tekstova za razne časopise.

 

Dobitnik je brojnih nagrada kako domaćih tako i inostranih: „Oktobarska nagrada Beograda„, „Srebrna Arena“ u Puli, „Srebrni medved“ u Berlinu, „Bunjuel“ u Kanu, „Srebrni Hugo“ u Čikagu, nagrada Zlatno doba Belgijske kraljevske kinoteke „Filmska legenda” ,koju dodeljuje Festival filmova jugoistočne Evrope sa sedištem u Parizu…

foto:biografije

Dušan Makavejev preminuo je na današnji dan 25. januara  prošle godine u Beogradu.